Co to jest rewitalizacja?
                Rewitalizacja to działanie skupione na ożywieniu zdegradowanych obszarów miast, np. poprzemysłowych, którego celem jest znalezienie dla nich nowego zastosowania i doprowadzenie do stanu, w którym obszary zmieniają swoją funkcję.
                Rewitalizacja jest pojęciem stosowanym najczęściej w odniesieniu do części miasta lub zespołu obiektów budowlanych, które w wyniku przemian gospodarczych, społecznych, ekonomicznych i innych, utraciły częściowo swoją pierwotną funkcję i przeznaczenie. Rewitalizacja jest w tym znaczeniu zespołem działań z zakresu budownictwaplanowania przestrzennegoekonomii i polityki społecznej, których celem jest doprowadzenie do ożywienia, poprawy funkcjonalności, estetyki, wygody użytkowania i jakości życia w rewitalizowanym zespole.
                Podstawą dla rozpoczęcia procesu rewitalizacji jest wyodrębnienie obszaru, który powinien zostać objęty programem rewitalizacji. Warto podkreślić, że wybór taki nie powinien być uznaniowy, a oparty o przeprowadzone badania, analizy tzw. wskaźników kryzysowych. Badania wskaźników kryzysowych uwzględniać powinny zarówno degradację przestrzeni materialnej, jak i problemy natury społeczno-gospodarczej (tj. bezrobocie, przestępczość, patologie, ubóstwo). Ostatecznie dla wyodrębnionego obszaru kryzysowego sporządza się program rewitalizacji z podziałem na konkretne projekty: infrastrukturalne, społeczne i gospodarcze. Projekty te są cząstkowymi elementami programu rewitalizacji i planowane są w perspektywie wieloletniej. Program powinien być elastyczny, dostosowywany do zmieniających się warunków ekonomicznych i społecznych obszaru rewitalizacji, jak i całego miasta.
                Czynniki hamujące wdrażanie projektów rewitalizacji nazywamy „barierami rewitalizacji”. Wyodrębnić można bariery: legislacyjną (prawną), finansową, organizacyjną oraz mentalną. Najtrudniejszą do pokonania jest bariera legislacyjna, z którą związany jest brak prawnego umocowania programów rewitalizacji na szczeblu centralnym (brak ustawy o programach rewitalizacji). Nakłada to na miasta i gminy konieczność posługiwania się mechanizmami prawa lokalnego, co w praktyce okazuje się trudne i często nie daje pożądanych efektów w postaci sprawnego wdrażania projektów rewitalizacji. Bariera finansowa to oczywiście brak środków na realizację projektów, oraz trudności w dotarciu do źródeł finansowania, również unijnych, wśród poszczególnych właścicieli nieruchomości położonych na obszarze objętym rewitalizacją. Bariera organizacyjna wynika głównie z braku wystarczającej liczby specjalistów w dziedzinie rewitalizacji oraz odpowiedniej kadry zarządzającej programami rewitalizacji. Bariera mentalna przejawia się w niechęci społeczności lokalnej do jakichkolwiek zmian. Barierę tę określa się często krótko: „syndromem nimby” (ang. „Not In My Back Yard” – „nie na moim podwórku”). Zasada „nimby” oznacza psychologiczne zjawisko niepewności, lęku w odniesieniu do działań podejmowanych w bliskim sąsiedztwie miejsca życia danej społeczności. Bariera mentalna w Polsce to rzadkość, choć nadal rewitalizacja jest pojęciem mało powszechnym i mylonym z renowacją sensu stricte.
                Obecnie programy rewitalizacji są przyjmowane wśród lokalnych społeczności z dużym entuzjazmem. Wynika to z tego, iż objęcie obszaru miejskim programem rewitalizacji stwarza szansę pozyskania środków finansowych na remonty, renowacje i modernizacje, a przez to rokuje poprawę warunków życia społeczności lokalnych.


 

 

Historyczne browary w Wielkopolsce

 

1. Grodzisk Wlkp.
2. Międzychód
3. Poznań
4. Rogoźno
5. Gostyń

6. Gniezno

7. Września
8. Miłosław
9.Ostrzeszów

 

                Tradycje warzenia piwa w Wielkopolsce sięgają okresu średniowiecza, jednak najczęściej piwowarstwo miało znaczenie jedynie lokalne. Dynamiczny rozwój browarnictwa przypadł dopiero na końcowe lata XIX wieku i początek XX wieku, w związku z licznymi inwestycjami poczynionymi przez władze pruskie. Część browarów zarządzana była przez rodziny niemieckie, ale właścicielami przeważającej większości byli Polacy. Często reklamowano wówczas piwo, jako produkt typowo polski, aby odróżnić je od konkurencji niemieckiej i żydowskiej, a lista browarów publikowana była regularnie w spisach państwowych (wraz z ich całą infrastrukturą). Po I wojnie światowej nastąpił zastój, a duża część zakładów przestała produkować piwo, bądź przerzuciła się na inne napoje. W chwili obecnej browary głównie popadają w ruinę, nowe technologie warzenia piwa na skalę masową nie mogą być realizowane nieraz w ciasnych i przestarzałych pomieszczeniach sprzed ponad stu lat. Rewitalizacja stanowi jedną z ostatnich szans na zachowanie tej części dziedzictwa kulturowego, przede wszystkim w związku z jej coraz gorszym stanem technicznym. Nadanie nowej funkcji obiektom przemysłowym realizowane jest już m.in. w Poznaniu, Włocławku czy Szopienicach na Górnym Śląsku. Nadal jest to jednak podejście nowatorskie i nie zawsze powszechnie rozumiane.
Fundusze unijne a rewitalizacja zakładów przemysłowych
                W budżecie Regionalnego Programu Operacyjnego dla Województwa Wielkopolskiego procesom rewitalizacyjnym poświęcony jest Priorytet 4, w którym wyróżniono Działania 4.1 Rewitalizacja obszarów miejskich oraz 4.2 Rewitalizacja obszarów poprzemysłowych i powojskowych. Obydwa te działania się przenikają i stanowić mogą dla siebie alternatywę. Ogólna liczba środków finansowych przeznaczonych na ten Priorytet wynosi ponad 75 milionów euro.
                Minimalny wkład własny beneficjenta w projektach z tego Priorytetu wynosi 25% kosztów projektu, wyjątkiem są jednostki samorządowe, które mogą ubiegać się o 99% zwrotu kosztów projektu. Dotacja przyznawana jest na zasadzie refundacji poniesionych kosztów.
                Czynnikami istotnymi przy ocenie projektów rewitalizacyjnych są m.in. dostosowanie projektów do istniejących dokumentów strategicznych, takich jak Lokalne Programy Rewitalizacji czy Plany Rozwoju Lokalnego, kryterium inwestycyjności projektu (czyli dana inwestycja powinna przynosić określony zysk w określonym czasie) oraz kryterium poprawy jakości życia lokalnej społeczności (pojęcie dość szerokie, można tutaj mówić o zmniejszeniu bezrobocia, poprawie jakości wizualnej rewitalizowanego obszaru czy też tworzenie nowych atrakcji turystycznych).
                Istnieje możliwość pozyskiwania dodatkowych środków na rewitalizację zabytków z budżetu centralnego, przede wszystkim z funduszy Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, a także z pieniędzy będących do dyspozycji Wojewódzkich Konserwatorów Zabytków. Są to jednak środki relatywnie niewielkie i przeznaczone głównie na działania doraźne.
                W związku z niedawną zmianą ustawy o partnerstwie publiczno-prywatnym możliwe się stanie finansowanie inwestycji właśnie w formie PPP. Jednak trudno w tej chwili oceniać szanse tego procesu, gdyż tak naprawdę jest na to zdecydowanie za wcześnie.
                Lokalny Program Rewitalizacji to dokument planistyczny, który diagnozuje sytuację w mieście oraz określa dzielnice wymagające przeprowadzenia zaplanowanych zadań rewitalizacyjnych. Przedstawia świadomie inicjowany przez władze wieloletni proces przestrzennych, społecznych i ekonomicznych przemian o charakterze rzeczowym wymagający koordynacji i spójności na poziomie finansowym.
                Plan Rozwoju Lokalnego danej jednostki samorządu terytorialnego jest dokumentem szczegółowo traktującym o działaniach, jakie będą podejmowane przez samorząd w ciągu kilku najbliższych lat. Działania te będą miały na celu realizację misji tej jednostki, czyli podniesienie poziomu życia mieszkańców poprzez rozwój wszystkich dziedzin życia publicznego.
                Jak zatem widać wyraźnie, pozyskiwanie środków unijnych jest związane z mniejszym lub większym współdziałaniem z samorządem lokalnym. Podstawowe założenia pomocy unijnej w tym Priorytecie są takie, aby to urzędy miały swego rodzaju pieczę nad odpowiednią dyspozycją tych środków.
Potencjalne możliwości rewitalizacji zabytkowych obiektów przemysłowych
  • Dostosowanie obiektu do obecnych norm produkcyjnych ewentualnie przebranżowienie zakładu – tego rodzaju proces zaistniał choćby w Miłosławiu, gdzie dosyć prężnie po kilkudziesięciu latach przestoju wznowił działalność browar Fortuna.
  • Poddanie obiektu pod działalność handlową – jedna z bardziej powszechnych metod rewitalizowania obszarów poprzemysłowych, szlaki przecierał tutaj głównie Stary Browar w Poznaniu, obecnie coraz częściej w budynkach zabytkowych lokowane są nawet mniejsze markety typu Biedronka bądź Tesco. Interesujące jest tutaj osadzenie obiektów handlowych w starych wnętrzach, natomiast problemem jest dostosowanie kilkusetletniego budownictwa dla potrzeb klientów.
  • Poddanie obiektu pod inną działalność gospodarczą – podstawowym problemem tutaj jest różnica między dawnym budownictwem a dzisiejszymi normami
  • Przekształcenie obiektu na tzw. lofty – jest to pojęcie deweloperskie, polega na utworzeniu mieszkań, wyróżniających się klimatem i standardem, dla osób, które chciałyby mieszkać nieco inaczej niż wszyscy. Lofty powstają głównie w dużych miastach, gdzie jest dosyć duże zapotrzebowanie na tego typu budownictwo.
  • Przekształcenie obiektu w atrakcję turystyczną – w grę mogą tutaj wchodzić różne formy, przede wszystkim utworzenie muzeum, miejsca pamięci albo też centrum regionalnych usług turystycznych
  • Stworzenie w obiekcie miejsca rozwoju lokalnej społeczności – centrum sztuki, sportu, kina, klubów dyskusyjnych bądź innej forma partycypacji społecznej, także restauracji, pubów bądź małej gastronomii
  • Stworzenie w obiekcie siedziby organów administracji publicznej lub opieki zdrowotnej – urzędów, szkół, szpitali itp.
                Założeniem działań rewitalizacyjnych jest poprawa jakości życia społeczeństwa lokalnego, stąd wszystkie projekty rewitalizacyjne muszą mieć trwały, korzystny wpływ na bezpośrednie otoczenie. Jako atut traktowane też jest współdziałanie kilku potencjalnych beneficjentów: władz samorządowych, osób fizycznych, stowarzyszeń, fundacji i innych.

 

Podziel się!